Po co przeprowadza się dział spadku?
Polskie przepisy prawa spadkowego traktują majątek pozostawiony przez zmarłego jako jedną masę. Spadkobiercy w drodze dziedziczenia nabywają prawa do wszystkich praw i obowiązków zmarłego. Ich część w spadku określa się udziałami, jednak bez fizycznego podziału. W ten sposób między spadkobiercami powstaje tzw. wspólność w częściach ułamkowych obejmująca cały katalog przedmiotów, które wchodzą w jego skład.
Dziedziczenie może odbywać się na podstawie testamentu albo ustawy. W pierwszym przypadku wielkość udziału w spadku określa testator. Jeśli nie doszło do spisania testamentu, wysokość udziałów zostanie ustalona na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Aby fizycznie podzielić majątek spadkowy między spadkobierców, trzeba przeprowadzić dział spadku.
Analogiczne zasady dotyczą odpowiedzialności za długi spadkowe. Wierzyciel zmarłego może zwrócić się do każdego ze spadkobierców o spłatę, a w razie zaspokojenia wierzytelności przez jednego z nich ten zachowa roszczenie o zwrot poniesionych kosztów od pozostałych.
Na czym polega dział spadku?
Dział spadku służy określeniu wartości przedmiotów wchodzących w skład spadku i dokonaniu ich podziału między spadkobierców. W ten sposób udziały w spadku zmieniają się we własność konkretnych rzeczy, które należały do zmarłego.
Dział spadku przeprowadza się po stwierdzeniu nabycia spadku, choć formalności można załatwić w ramach jednego postępowania. Warto pamiętać, że dział spadku nie jest obowiązkowy i wystąpienie z wnioskiem o jego przeprowadzenie zależy od woli spadkobierców. Uprawnieni do spadku mogą się zdecydować na ten krok w każdym momencie.
Jak można przeprowadzić dział spadku?
Spadkobiercy mają do wyboru dwie formy działu spadku.
Pierwsza to orzeczenie sądu wydane po przeprowadzeniu postępowania. Ma miejsce najczęściej w sytuacji, gdy spadkobiercy nie są w stanie dojść do porozumienia. Z wnioskiem o dział spadku mogą wystąpić wszystkie osoby, w których leży to interesie. Tym samym takie uprawnienie przysługuje nie tylko spadkobiercom, ale także np. nabywcom udziału w spadku czy wierzycielom spadkobiercy. W postępowaniu o dział spadku sąd rozstrzyga również m.in. o wzajemnych roszczeniach współwłaścicieli spadku oraz zapisach zwykłych. Sądowy dział spadku powinien objąć cały spadek.
Drugim sposobem dokonania działu spadku jest zawarcie umowy między spadkobiercami. W tym celu wymagana jest pełna zgodność co do sposobu podziału majątku. Przed zawarciem umowy spadkobiercy muszą sami ustalić, jaką metodę działu wybrać, jakie przedmioty otrzymają poszczególni uprawnieni oraz jak rozwiązana zostanie kwestia ewentualnych spłat. Umowa o dział spadku dla celów dowodowych powinna mieć formę pisemną. Jeśli w skład majątku po zmarłym wchodzi nieruchomość, wymagana jest forma aktu notarialnego. Umowny dział spadku może objąć cały spadek bądź jego część.
Jak sporządzić wniosek o dział spadku oraz umowę o dział spadku?
Jeśli wybierzesz sądową drogę działu spadku, musisz sporządzić odpowiedni wniosek. W jego treści trzeba powołać się na postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, a także przedstawić spis inwentarza (bądź opis majątku), wskazać testamenty, jakie zostały sporządzone przez zmarłego i złożyć propozycję sposobu podziału. W sytuacji, gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, należy przedstawić dowód, że była ona własnością spadkodawcy (np. wypis z księgi wieczystej).
W razie wyboru umownej formy podziału wystarczy, że wraz z pozostałymi spadkobiercami sporządzicie umowę, w której zostaną zawarte:
- dokładny opis masy spadkowej,
- wyszczególnienie poszczególnych przedmiotów podlegających podziałowi wraz ze wskazaniem ich wartości,
- wskazanie zasad podziału i jego zakresu oraz dokładnie opisanie, które przedmioty przypadają poszczególnym spadkobiercom.
W umowie o dział spadku mogą też zostać uwzględnione zobowiązania do spłaty innych stron umowy ze względu na nierówności między udziałem a faktycznie otrzymanym majątkiem.
Jeśli chcesz dokonać działu spadku i nie wiesz, jak zabrać się za formalności, skorzystaj z porady prawnej. Kancelaria BUTNY specjalizuje się w sprawach z zakresu prawa spadkowego, regularnie wspierając spadkobierców w skutecznym zabezpieczeniu ich praw w procesie dziedziczenia.
Skutki prawne działu spadku
Dział spadku powoduje, że masa spadku przestaje istnieć. Ustaje współwłasność między spadkobiercami, a majątek jest dzielony między nich.
Dzięki temu właściciele mogą swobodnie dysponować odziedziczonymi przedmiotami, w tym dokonać ich sprzedaży. Dział spadku nie powoduje z kolei ustania odpowiedzialności za długi spadkowe. Po tym kroku każdy ze spadkobierców odpowiada za długi proporcjonalnie do otrzymanego udziału.